Cerebral Vascular Accident. (CVA)

Cerebrovasculair accident is de medische term voor een beroerte. Cerebrovasculaire accidenten worden grofweg ingedeeld in bloedige CVA's (hersenbloedingen; een bloedvat raakt beschadigd, waardoor bloed in de hersenen vrijkomt en zich ophoopt) en niet-bloedige CVA's (herseninfarct; het bloedvat raakt verstopt). In beide gevallen komen hersengebieden zonder zuurstof en energie te zitten

Welke verschijnselen optreden na een CVA is afhankelijk van de plaats van de beroerte. De verschijnselen worden na een paar weken tot maanden minder. Toch kunnen de restverschijnselen zeer ernstig zijn. Dit alles verschilt van persoon tot persoon. De meest voorkomende verschijnselen zijn:

•  verlamming spasticiteit en spasme van één helft van het lichaam of een been of arm van één helft van het lichaam (bij CVA in de linkerhersenhelft à verlamming in rechter lichaamshelft, en andersom). Zie ook hemiplegie.

• blindheid aan één kant (hemianopsie). Ook dubbelzien aan één kant (diplopie) komt voor.

• geheugenstoornissen, concentratiestoornissen, gebrek aan initiatief/interesse.

• vermoeidheid.

• problemen met taal (schrijven, spreken (afasie), begrijpen, lezen).

• duizeligheid, verstoord evenwicht.

• gedragsverandering.

• epileptische aanvallen van het gehele lichaam of een gedeelte van het lichaam.

Bij een CVA in de taaldominante hersenhelft (in 95% van de bevolking is dat de linker hersenhelft) kan afasie optreden (bijv: niet meer kunnen praten of woorden niet kunnen begrijpen). Men kan moeite krijgen met het herkennen van dingen, alsmede met alledaagse handelingen.

Bij een CVA in de niet-taaldominante hersenhelft (bij 95% de rechter hersenhelft) kunnen er emotionele veranderingen optreden: overschatting van het eigen kunnen, impulsief gedrag en een verstoord inzicht in de eigen emoties. Ook ontstaan er vaak moeilijkheden met het inschatten van ruimte en tijd.

Hoe beroerte herkennen en wat dan te doen ?

Omdat de hersenen slechts een korte tijd zonder zuurstof kunnen is het belangrijk om snel te handelen als iemand een beroerte heeft. Daarom is het goed om de waarschuwingstekens van een beroerte zelf te kennen, zodat de hulpdiensten snel verwittigd kunnen worden wanneer een beroerte optreedt. Zelfs als de waarschuwingstekens slechts enkele minuten duren is het de moeite om naar de spoedgevallen te komen. Een zesde van de patiënten met een beroerte heeft in de dagen tot weken voor de beroerte deze waarschuwingstekens al gehad gedurende enkele minuten. Deze voorbodes van een beroerte worden ook TIA (transiente ischemische aanval) of mini-beroerte genoemd. Als de oorzaak van een TIA tijdig opgespoord wordt kan de kans op een beroerte in sommige gevallen worden verminderd.

Symptomen van een beroerte:

• Plots krachtsverlies in gelaat, arm of been

• Plotse gevoelsstoornissen in gelaat, arm of been

• Plotse last om te spreken of om mensen te verstaan

• Plotse blindheid of een wazig zicht uit een of beide ogen

• Plotse duizeligheid of evenwichtsstoornissen

• Plotse zeer hevige hoofdpijn

 

De FAST-test

De FAST-test (Face Arm Speech Test) is een snelle test om een beroerte bij iemand te herkennen. Hieronder staat aangegeven hoe deze test wordt uitgevoerd:

1.   Face (gezicht) : vraag aan de persoon om te lachen of de tanden te laten zien. Als de mond scheef staat of een mondhoek naar beneden hangt, kan dit duiden op een beroerte.

2.   Arm (arm) : vraag aan de persoon om beide armen op te tillen en voor zich uit te strekken met de binnenzijde van de hand naar boven. Als een arm wegzakt of rondzwalkt kan dit duiden op een beroerte. Vraag ook aan de persoon om de ogen te sluiten, dit vermijdt dat men visueel gaat corrigeren als een arm begint weg te zakken.

3.   Speech (spraak) : vraag aan de persoon of aan omstanders of er verandering in het spreken is opgetreden. Als de persoon onduidelijk begon te spreken of niet meer uit de woorden kon komen, kan dit duiden op een beroerte. Ook kunt u de persoon vragen tot 10 te tellen; wanneer hij cijfers herhaalt, verkeerd uitspreekt of bij een bepaald cijfer blijft steken, kan dit het gevolg zijn van een beroerte.

Doet minimaal één van deze bovenstaande verschijnselen zich voor, handel dan direct en bel 112. Hoe eerder een beroerte behandeld wordt, hoe meer kans op herstel. Tot slot kan de T in FAST gebruikt worden voor Tijd. Het is belangrijk om bij één of meer signalen zoals hierboven beschreven, de tijd van aanvang van de verschijnselen te onthouden en door te geven aan de huisarts of aan 112. Dit is van belang voor de behandeling.